Over de namen van de teamrollen

De Monitor

Je zou toch mogen aannemen dat teams met een goed evenwicht tussen creatieve geesten (PL, BO) en praktisch ingestelde uitvoerders (BM), en dan ook nog eens voorzien van kordaat leiderschap (VZ), met gemak de uitdagingen van de toekomst het hoofd kunnen bieden. Maar in de experimenten en games die Belbin daartoe opzette, bleek dat lang niet altijd het geval te zijn. Zo kwam het vaak voor dat de producenten van ideeën alleen maar over elkaar heen bleven buitelen in het aandragen van ideeën die steeds minder uitvoerbaar bleken te zijn. Een bevlogen Plant of een (over)enthousiaste Brononderzoeker is ook bepaald niet geschikt om de verdiensten van zijn eigen voorstellen te beoordelen. En dat geldt ook voor een procedureel ingestelde Voorzitter. Om concurrerende ideeën goed en zinnig van elkaar te kunnen onderscheiden, was iemand nodig met een kritische geest, een bovengemiddelde intelligentie en een belangeloze objectiviteit: de Monitor Evaluator (ME).

Observatoren gaven aan dat een ME in een team weinig opvalt, tot er een echt belangrijke beslissing moet worden genomen. Een serieuze, terughoudende en voorzichtige figuur die een soort ingebouwde immuniteit bezit voor enthousiasme. Iemand die de tijd neemt om tot een besluit te komen, altijd goed over de dingen wil nadenken, maar vaak ook de enige is die de PL en de VM aankan en hen kan overhalen om van mening te veranderen.

In de eerste Nederlandse vertaling werd hij de Waarschuwer genoemd, maar met name zijn teamgenoten vonden deze naam te eenzijdig en beperkt. Deed hij dat maar eens, waarschuwen. Maar de ME analyseerde, stelde vragen, wilde begrijpen zonder te hoeven geloven en trok in twijfel. Hij kon als geen ander de verschillende standpunten samenvatten, tegenover elkaar zetten en aangeven waar de knelpunten zaten. Maar zoals de moraalfilosoof Henri Amiel het zei, een ware criticus besluit niet en sluit niet uit en zal de daden van anderen beschouwen zonder zijn eigen vrijheid van oordelen ook maar één moment op het spel te zetten.

We veranderden de Nederlandse naam in de Monitor, zoals dat in de meeste vertalingen gebruikelijk is: Monitor of Analysator. In de avonturenverhalen voor kinderen van Marion van de Coolwijk is hij de wijze Uil, die de Koning adviseert als het reisgezelschap in zijn dadendrang weer eens ergens is vastgelopen. Enigszins afwijkende benamingen vind je in Duitsland: der Bobachter (de waarnemer), en in Frankrijk: le Priseur (dat zoiets is als een veilingmeester).

De Monitor zelf kan het weinig schelen, elke naam heeft immers zijn voor- en zijn nadelen. Veel leuker is het om eens uit te zoeken waar zo’n woord vandaan komt: van het Latijnse woord monere dat ‘in herinnering brengen’, ‘aanmanen’ en ‘op attent maken’ betekent. In het verleden heeft het woord monitor lang de betekenis gehad van waarnemer of adviseur (en is in die zin inmiddels vervangen door het gelijkende woord mentor). Later werd het de naam van een toestel waarmee je metingen kunt doen, waarop je vitale waarden kunt volgen en kan zien wat er op andere apparaten gebeurt. Een toestel, dus, om zaken in de gaten te houden en om het overzicht te houden.

Een passende naam voor iemand die schijnbaar zonder emoties of opwinding kan blijven registeren en analyseren. Een koele kikker. Maar dan wel eentje, zoals mijn collega Plant Pieter Kruijt jaren geleden al met een mengeling van afgunst en ontzag opmerkte, die zich vrijwel nooit vergist.

Geschreven door Rob Groen

Copyright © 2014 Teamvorm BV - Giethoorn - Alle rechten voorbehouden.
De officiële vertegenwoordiging van BELBIN in Nederland | Privacybeleid