Over de namen van de teamrollen

De Specialist

In 1981 publiceerde Belbin zijn boek Management teams – why they succeed or fail waarin hij verslag deed van het onderzoek in Henley en zijn acht teamrollen op het podium zette. Het boek was een groot succes. Diverse bedrijven vroegen Belbin om analyses te maken van hun management teams en adviezen te geven over hoe hun prestaties konden worden verbeterd. Dat leidde tot de ontdekking van een laatste, negende rol.

In de experimenten in Henley waren alle deelnemers gelijk in het feit dat zij allemaal even veel (of liever gezegd: even weinig) kennis hadden van de inhoud van de gekozen oefeningen. Dat maakte het de onderzoekers makkelijk om alle aandacht te richten op het natuurlijke en spontane gedrag van de deelnemers. Maar in real life business is dat anders. Gespecialiseerde kennis kan belangrijke voordelen opleveren bij het samenstellen van teams en hoewel Belbin er aanvankelijk van uit ging dat die expertise gelijkelijk over alle teamrollen verdeeld zou (moeten) zijn, ontdekte hij vrij snel dat dat niet altijd het geval was.

Er zaten teamleden aan tafel die eigenlijk alleen maar vanuit hun expert-rol bijdragen en wensen bij te dragen. Een soort super-expert, van wie men buiten zijn bijzondere kennis en ervaring op een bepaald gebied geen andere bijdragen hoeft te verwachten.

Belbin kon niet zo heel veel patronen ontdekken in hun psychometrische tests. Sterke solisten zijn het, die goed hun eigen werkzaamheden kunnen inrichten en ruimte en tijd verlangen om zich met hun vak bezig te houden. Mensen die het liefst met rust gelaten willen worden, geen teamplayers. Belbin observeerde dat het veel beter werkte om hen vooraf afzonderlijk te raadplegen voordat een team meeting begon, dan hen te vragen zo’n meeting bij te wonen.

Hun PPQs (een attitude-test) brachten een hele smalle ‘construct range’ aan de dag, wat wil zeggen dat zij nauwelijks belangstelling hebben voor andere zaken dan het vakgebied dat hun hart heeft. Ze zijn afstandelijk, stil en nauwelijks aangesloten op hun omgeving. Behalve als hun vakgebied ter sprake komt, want dan kunnen zij een ware lawine aan informatie over de teamleden uitstorten zonder zich af te vragen of dit niet te veel of te weinig relevant zou kunnen zijn.

De Specialist werd de naam van deze negende teamrol, het boek werd er op aangepast, en aan de 360* vragenlijsten die Belbin inmiddels aan het ontwikkelen was voor het online programma Interplace werden relevante zinnen en woorden toegevoegd om deze rol te kunnen identificeren. Bijna alle talen namen dit woord letterlijk over, of iets als l’Expert in het Frans. In de verhalen van Marion van de Coolwijk voor kinderen is het de Alchemist die alleen in een hutje achter het kasteel woont en één ding kan: alles in zilver veranderen, zelfs goud. En laat er nu in het avontuur een moment komen dat het gezelschap een pijlpunt nodig heeft die alleen maar van zilver mag zijn…..

In een latere druk van zijn eerste boek vraagt Belbin zich af of de Specialist wel een teamrol is zoals alle andere, of meer een vermomde functionele rol die niet zozeer over gedrag gaat als over een sterke neiging zich op een klein en gespecialiseerd vakgebied te concentreren. Daar staat tegenover dat ‘ware’ Specialisten die neiging al van meet af aan hebben, ook als zij nog geen kennis en ervaring in een of ander gebied hebben opgebouwd, waardoor je er bij loopbaan- en talent-ontwikkeling wel degelijk rekening mee moet houden (zoals je dat ook met andere teamrollen doet). Belbin kon wel begrijpen dat dergelijke mensen hun opleidingsbudget liever uitgeven aan het verdiepen van hun bijzondere kennis dan aan het volgen van cursussen op het gebied van het samenwerking en management, zoals op Henley.

Copyright © 2014 Teamvorm BV - Giethoorn - Alle rechten voorbehouden.
De officiële vertegenwoordiging van BELBIN in Nederland | Privacybeleid